Henri Polaklaan 9 *

Henri Polaklaan 9 *, A.N.D.B., 1 juli 1899

De Algemene Neder=
Landsche Diamantbe=
Werkersbond kwam op
Den 18den November 1894
Tot stand.=
In Januari 1898 werd aan
Den bouwmeester H.P.
Berlage Nz de opdracht
Gegeven plannen te
Ontwerpen voor een
Eigen gebouw naar wel=
Ke plannen de bouw op
Den 1sten Juli 1899 werd aan
Gevangen:=
Op den 1sten Augustus 1900
Werd het voltooide
Gebouw geopend en in
Gebruik genomen:=


Datum van steenlegging

1 juli 1899

Steenlegger(s)

A.N.D.B.

Pand

Al snel na de oprichting van de A.N.D.B. besloot het bestuur een eigen gebouw te stichten. De sociaal bewogen architect H.P. Berlage werd uitgenodigd het pand te ontwerpen. Aan de Plantage Franschelaan (nu Henri Polaklaan) nr 9 verrees in 1898-1899 dit imposante vakbondsgebouw, ook wel bekend als 'De Burcht van Berlage'. De stijl is de Hollandse Jugendstil, met aan de buitengevel elementen die verwijzen naar het diamantbedrijf.

Relatie tussen steenlegger en pand

De Algemene Nederlandse Diamantbewerkers Bond was in 1894 ontstaan uit onvrede over de arbeidsomstandigheden en -voorwaarden van de arbeiders in de diamantindustrie. De joodse Henri Polak (1868-1940) en de christelijke Jan van Zutphen (1863-1958) slaagden erin joodse en christelijke arbeiders te verenigen in één vakbond. De A.N.D.B. stond dus in het veld tussen de werkgevers en de werknemers, tussen de diamantslijperijen en de diamantbewerkers.

Steen

Van een echte eerste steen en een ‘steenlegger’ kunnen we hier niet spreken. Wel geeft het fraaie geschilderde tekstpaneel op een wand van de Bondsraadzaal aan wanneer de bouw van het pand is aangevangen: op 1 juli 1899. In onze collectie bevinden zich momenteel zeven eerste stenen in buitengevel of binnenwand van een pand dat gerelateerd was aan de diamantindustrie: Henri Polaklaan 9, Nieuwe Achtergracht 17, Nieuwe Uilenburgerstraat 173-175 (1878) en (1887), Valkenburgerstraat 72, Verversstraat 16-18, Verversstraat 26-28-30, Verversstraat 57, en Weesperplein 4a.