Prof. Tulpplein 1

Prof. Tulpplein 1, Samuel Sarphati, 26 april 1866

18 26/4 66

Datum van steenlegging

26 april 1866

Steenlegger(s)

Samuel Sarphati

Achtergrond steenlegger(s)

Samuel Sarphati (Amsterdam, 31 januari 1813 – aldaar, 23 juni 1866) was een joodse arts, chemicus, weldoener en broodfabrikant die een belangrijke rol speelde in de ontwikkeling van het onderwijs, de volksgezondheid, de stedenbouw en de nijverheid van Amsterdam in het midden van de 19e eeuw.

In de tweede helft van de 19ste eeuw maakte Amsterdam een economische bloeiperiode door, die ook wel de 'tweede gouden eeuw' wordt genoemd. Sarphati droeg in sterke mate bij aan het nieuwe elan dat in de stad heerste. Hij had grote invloed op de ontwikkelingen, met name op het gebied van de de stadsuitbreiding en de verfraaiing van de nieuwe woon- en werkwijken. Hij nam onder andere het initiatief voor het bouwen van het Paleis voor Volksvlijt op het Frederiksplein en het Amstelhotel aan het Prof. Tulpplein. Sarphati zou de voltooiing van het Amstelhotel niet zelf meemaken: hij overleed op 23 juni 1866.


Pand

Het pand is in 1866 gebouwd als hotel, dat onderdak moest verschaffen aan de zakenlieden en handelaren die het Paleis voor Volksvlijt bezochten en dat in dezelfde periode was ontstaan. De architect van beide gebouwen was Cornelis Outshoorn.
Het gebouw is nog steeds een hotel, dat wij (blijven) kennen als 'het Amstelhotel'.

Relatie tussen steenlegger en pand

Als opdrachtgever en initiatiefnemer van de bouw van het Amstelhotel legde Dr. Sarphati de eerste steen van 'zijn' hotel.

De gedenksteen, die alleen de datum vermeldt, 26 april 1866, is geplaatst in de voorgevel van het bordes, even boven en rechts van de stenen trap die naar de hoofdingang voert. We weten echter dat dr. Sarphati de steenlegger is:

In zijn ‘Memorboek’ (1971: 390. Hoofdstuk ‘De regentenmaatschappij’) schrijft M.H. Gans: ‘ De beide laatste [dit zijn de Nederlandse Crediet en Depositobank (1863) en de Nationale Hypotheekbank (1864)] zouden vooral via een dochtermaatschappij, de Nederlandse Bouwmaatschappij, de woningnood bestrijden; in 1866 kwam de eerste straat in de nieuwe wijk – het Oosteinde – gereed. In dat jaar legde Sarphati de eerste steen voor het prachtig opgezette Amstelhotel dat, gelegen bij de nieuwe wijk en het grote tentoonstellingscentrum, het Paleis voor Volksvlijt [1864], de vreemdelingen waardig zou ontvangen.’

Zie ook de pagina Oosteinde 13-15, gebouwd door de Nederlandse Bouwmaatschappij.