Rokin 112

Rokin 112, Nicolaas Pieneman, 7 augustus 1855

Eerste steen gelegd
VII Augustus MDCCCLV
door
N. Pieneman
voorzitter

Bouwmeester
J.H. Leliman

Datum van steenlegging

7 augustus 1855

Steenlegger(s)

Nicolaas Pieneman

Achtergrond steenlegger(s)

Nicolaas Pieneman (Amersfoort 1809-Amsterdam 1860) was een schilder van neoclassicistisch werk. Zijn specialismen waren historische afbeeldingen en portretten van de Oranjes (Nicolaas was goed bevriend met koning Willem II). In de jaren 1830-1835 maakte hij het zelfportret dat hierboven is afgebeeld; we zien een zelfbewuste jongeman van een jaar of 20.
Nicolaas' vader, Jan Willem Pieneman, (Abcoude 1779-Amsterdam 1858) was ook een bekend historieschilder. Hij was tevens de leermeester van zijn zoon Nicolaas. In de periode 1844-1847 was Jan Willem Pieneman directeur van het Rijksmuseum.


Pand

Op Rokin 211 hoek Spui is de Maatschappij Arti et Amicitiae ('Voor de Kunst en de Vriendschap') gevestigd. 'Arti' is een vereniging voor kunstenaars en kunstliefhebbers, opgericht in 1839. Achter de huidige gevel, het resultaat van een verbouwing door bouwmeester J.H. Leliman in 1856, gaan in feite drie gebouwen schuil: in 1840 werd eerst het gebouw Grand Salon Duport door de Maatschappij aangekocht. In 1854 werden hierbij gevoegd een buurpand op de hoek van het Spui en het Rokin (voorheen logement Het Wapen van Utrecht), en een achterliggend pand aan de Kalverstraat.
In het fronton hoog in de gevel ziet men de kop van een gevleugelde os. De gevleugelde os of stier is het symbool van de evangelist Lucas, tevens patroonheilige van de schilders en kunstambachtslieden. Zij waren verenigd in het Sint-Lucasgilde. Tot 1818 (in dat jaar werden de gilden afgeschaft) zetelde het Amsterdamse gilde in De Waag op de Nieuwmarkt. Zij hadden daar hun ruimte met boven hun eigen ingang een steen van Lucas en zijn os of stier.

Over haar doelstellingen zegt Arti op haar website: 'Arti schakelt traditie aan experiment, lokaal aan kosmopolitisch en het inclusieve aan het exclusieve. Nieuwsgierigheid, vriendschap en verbinding zijn leidend.' (https://www.arti.nl/algemene-informatie). Behalve een kunstenaarssociƫteit organiseert Arti ook regelmatig tentoonstellingen die vrij toegankelijk zijn.







Relatie tussen steenlegger en pand

Jan Willem Pieneman, vader van Nicolaas, was lid en medeoprichter van de kunstenaarssociƫteit Arti et Amicitiae, en enige tijd president-honorair van deze sociƫteit.
Ook Nicolaas was een prominent lid en ten tijde van de eerste-steenlegging voorzitter van Arti et Amicitiae.




Steen

De gedenksteen heeft de vorm van een groot paneel. Het hangt aan de rechter wand van de toegangshal.