Valkenburgerstraat 72 *

Valkenburgerstraat 72 *, Anna Maria , 14 april 1786

De eerste steen gelegt
Door Anna Maria
Paasschen Dag
Den 14 April
1786
De Beyen Korf

Datum van steenlegging

14 april 1786

Steenlegger(s)

Anna Maria

Achtergrond steenlegger(s)

Onbekend.


Pand

In de Valkenburgerstraat lag tussen de Eendrachtsgang en de Liefdegang een perceel met de huisnummers 74 t/m 102 (huisnummering 1875) (Stadsarchief nr.5011/Eigendomsbewijzen).
In de zomer van 1885 werden deze woningen gesloopt ten behoeve van de bouw van een diamantslijperij. Deze stoom-diamantslijperij van de gebroeders S. en Z. Rudelsheim heeft hier gestaan van 1887 tot zijn sloop in 1930. Eén pand bleef daarbij behouden. In de gevel van dit pand zat de eerste steen van Anna Maria; het is aannemelijk dat de steen van een andere locatie afkomstig was. In 2016 werd ook dit pand gesloopt, samen met de nrs 72-102. Op hun plaats verrezen twee hotels van Hotel Falcon Plaza, en zes woningen. In 2017 werden deze nieuwe panden opgeleverd.


Relatie tussen steenlegger en pand

Onbekend.

Steen

Het is niet bekend waar de steen oorspronkelijk vandaan kwam en wanneer hij in deze gevel terecht kwam.
Het pand Valkenburgerstraat 72 heeft bestaan van 1887 tot 2017. Tussen 1874 en 1877 tekende en beschreef jonkheer Augustus Pieter Lopez Suasso (1804-1877) vrijwel alle Amsterdamse geveltekens in zijn ‘Schetsboek van Gevelstenen’ (Stadsarchief Bibliotheek nr 15030, 86). De zorgvuldig werkende Lopez Suasso noemde de ‘Beyen Korf’ niet. Wel zat de steen in de jaren ’30 in de gevel (Beeldbank Stadsarchief).
Vaak werd na sloop van een pand het gevelteken overgeplaatst naar de nieuwbouw op die plek of daar vlakbij. De steen kan ook afkomstig zijn van een gesloopt pand buiten Amsterdam. Ook de steenlegster is mysterieus. Haar achternaam en leeftijd kennen we niet. Alleen haar voornamen: Anna Maria.
Tijdens de bouw van het nieuwe hotelpand werd de steen bewaard. De site van Blauwhoed (Nieuws en Blog, ‘Herontwikkeling Hotel Falcon Plaza, 15 april 2016’) vertelt hierover:

‘Gevelsteen in bewaring gegeven
Als ceremoniële handeling werd door wethouder Eric van der Burg de bewaarde gevelsteen ‘De Beyen Korf’ in een kist geplaatst en dichtgespijkerd. Deze kist is in bewaring gegeven aan Ranjith Jayasena van de gemeentelijke Dienst Monumenten en Archeologie, die afgelopen weken uitvoerig archeologisch onderzoek deed. In de eindfase van de nieuwbouw wordt deze steen weer teruggeplaatst in de gevel, om het historisch belang van de locatie te benadrukken.’

En dat is gebeurd.

 

Stoom-diamantslijperij Rudelsheim

Het pand Valkenburgerstraatnr 72 (voorheen nr 100) stond los van het hoofdgebouw (zie Stadsarchief 5221BT906459). De slijperij van Rudelsheim was modern, want aangedreven door stoom. Voor de noodzakelijke watertoevoer grensde de slijperij aan water, destijds de Uilenburgergracht. Het had de typische bouw van een 19de eeuwse diamantslijperij: smal en hoog, met veel ramen gericht op het noord of noordoosten (klovers en slijpers hebben veel licht nodig). De raampjes in de westgevel zijn klein want de zijwand lag dicht tegen het hoofdgebouw aan. In het gebouw stonden 160 slijpmolens opgesteld; op de begane grond stond een stoommachine.